Domates’in keşif hikayesi

0
1841

Domates, patlıcangiller ailesinden, anavatanı Güney ve Orta Amerika olan, meyvesi yenebilen otsu bitki türü.

Bilimsel adı: Solanum lycopersicum Biber, patates ve taze fasülye gibi Yeni Dünya’nın keşfi ile hayatımıza girmiş bir meyve.

İlk olarak Peru ve Bolivya’da sarı rengiyle tanındı. Bu yüzden Avrupa’da ‘Altın Elma’ diye nitelendirildi. Başlangıçta zehirli olduğu düşünülerek kullanılmadı. Sonrasında ise haşlanarak tüketildi. İlk olarak İtalya’da salata olarak tüketilmeye başlandı. Sebze biliyorduk ama meyveymiş. Çekirdeği olduğu için meyve sınıfına giriyormuş. Domates sıcak iklim meyvesidir. Soğuk hava şartlarından çok zarar görür. Gereğinden fazla sıcaklık ve nem ise bitkide hastalıkların meydana çıkmasına, sıcak ve kuru rüzgarlarda, fazla miktarda çiçek dökülmesine sebep olur. Domateslerde normal bir gelişmenin meydana gelebilmesi için, sıcaklığın 15-20 santigrat derece arasında olması gerekir. Dünyada 2000’den fazla domates türü vardır. Yaş yenir, kuru yenir. Sade yenir, yemeği, salatası, turşusu, türlüsü, reçeli, sosu ve daha binlerce farklı türevde, binlerce farklı kültürde, onbinlerce değişik çeşitte karşımıza çıkabilir. Kalorisi oldukça düşüktür. 100 gramı 20 kalori civarındadır. Cilde sürüldüğünde sivilceleri yok etme özelliği var. Göze’ havuçtan çok daha faydalı. Kalp hastalıklarına, katarakt oluşumuna, romatizmal sorunlara çok iyi geliyor. Bağışıklığı güçlendiriyor. Bünyesinde, A,C ve E vitamini gibi antioksidan içeriğiyle kansere yakalanma riskini azaltır. İnsandan çok daha fazla gene sahip olduğu bilim adamlarınca kanıtlandı. İspanya’da her yıl 28 Ağustos tarihinde festivali (La Tomatina) yapılır. Yerli ve yabancı binlerce turist akın eder. Dakikalar içinde Valencia Kenti, Tarantino’nun film setine dönüşür.

Yukarıda domatesle ilgili yazdığım birçok bilgiyi yeni öğrendim. Domatesi bu kadar merak etmemdeki sebepse; uygun fiyatlarıyla övünen bir dolu markette fiyatının 10-15 lira seviyelerine çıkması. Yoksa domates deyince aklıma Şener Şen’in Züğürt Ağa filmindeki ‘ domates,domates’ repliğinden başka birşey gelmezdi. Yani kilosuna 12 lira verip aldık almasına ama bir dolu kültürlendik. Korkarım yakın zamanda tüm temel gıdaları tek tek tanıma fırsatı bulurken paranın şeklini şemalini unutacağız.